Zwykle, gdy poznajemy historię rozmaitych gatunków dinozaurów, okazuje się, że miejscem ich odkrycia były Stany Zjednoczone, Kanada, Chiny, Mongolia, a czasem kraje Ameryki Południowej. Europa pojawia się w takich zestawieniach stosunkowo rzadko. Silezaur to wyjątkowy przedstawiciel prehistorycznego świata, który zyskał szczególne znaczenie dla nauki nie tylko ze względu na swoje cechy fizyczne, ale także miejsce odkrycia – Polskę. Choć nie był klasycznym dinozaurem, odgrywa kluczową rolę w zrozumieniu, jak te gigantyczne gady ewoluowały. Co warto wiedzieć o silezaurze?
Jak wyglądał silezaur?
Silezaur nie należał do największych stworzeń ery mezozoicznej, ale jego budowa zdradzała dużą zwinność i przystosowanie do aktywnego trybu życia. Długość całego ciała silezaura mieściła się najprawdopodobniej w granicach 2-2,5 metra, natomiast wagowo sięgał on 15-20 kilogramów. Silezaur miał dość smukłe ciało, długi ogon i cienkie kończyny, zarówno przednie, jak i tylne. Przednie były też dobrze przystosowane do chwytania. Szyja silezaura była nieco wydłużona i zakończona niewielką głową, co może wskazywać na spokojny tryb życia tego prehistorycznego stworzenia.
Silezaur poruszał się prawdopodobnie na czterech kończynach, ale w razie potrzeby mógł biegać dwunożnie, co czyniło go bardzo sprawnym zwierzęciem. W porównaniu do zauropodów silezaur mógł osiągać znacznie większą prędkość biegu.
Silezaur ‒ gdzie żył i gdzie go odkryto?
I tu pojawia się zaskoczenie. Silezaur żył około 230 milionów lat temu, w późnym triasie, na terenach dzisiejszej południowej Polski. Jego szczątki zostały odnalezione w Krasiejowie koło Opola, na Górnym Śląsku. To właśnie od regionu odkrycia pochodzi jego nazwa – Silesaurus opolensis, czyli „jaszczur ze Śląska”.
Południe Polski w triasie było ciepłym, suchym środowiskiem z okresowymi zbiornikami wodnymi, w którym żyły różne gady, płazy oraz przodkowie ssaków i dinozaurów. Warto nadmienić, że odkrycia szczątków prehistorycznych zwierząt w Polsce zwykle pojawiają się właśnie w tym obszarze, w województwie opolskim i świętokrzyskim.
Pierwsze materiały paleontologiczne związane z silezaurem pojawiły się w roku 2000, natomiast trzy lata później profesor Jerzy Dzik opublikował artykuł w Journal of Vertebrate Paleontology, w którym opisał silezaura jako nowo odkryty gatunek.
Czym się żywił silezaur?
Najnowsze badania, w których wzięto pod uwagę m.in. stan szkliwa zębów silezaura i obecność na nich mikrostarć, sugerują, że był on raczej roślinożercą lub ewentualnie wszystkożercą. Posiadał zęby o dość prostej budowie, które nie były przystosowane do rozrywania mięsa, ale idealnie nadawały się do zrywania roślin lub rozdrabniania niewielkich bezkręgowców.
Silezaur mógł zatem odżywiać się:
- niską roślinnością, taką jak paprocie i sagowce,
- owadami,
- drobnymi bezkręgowcami – raczej „przy okazji”.
Ciekawostki o silezaurze
- Nie był dinozaurem – mimo że jego budowa była bardzo podobna do budowy dinozaurów, silezaur był dinozauromorficznym archozaurem, czyli bardzo bliskim kuzynem dinozaurów, ale nie należał do ich grupy. Uważany jest za formę przejściową.
- Krasiejów to paleontologiczne eldorado – miejsce, w którym go odkryto, uznawane jest za jedno z najbogatszych stanowisk triasowych w Europie. Oprócz silezaura odnaleziono tam również szczątki ryb, płazów i innych gadów.
- Pomaga w zrozumieniu ewolucji – silezaur to jeden z najważniejszych przedstawicieli wczesnych dinozauromorfów, dzięki którym naukowcy mogą lepiej zrozumieć, jak przebiegała ewolucja od „zwykłych” gadów do prawdziwych dinozaurów.
Silezaur to niezwykle interesujące zwierzę. Choć nie był klasycznym dinozaurem, to jego bliskie pokrewieństwo z nimi oraz świetnie zachowane szczątki sprawiają, że odgrywa on kluczową rolę w badaniach nad początkami ery dinozaurów. Ponad 100 gatunków dinozaurów i prehistorycznych stworzeń – w tym silezaura ‒ możesz z kolei poznawać na własne oczy w Parku Ruchomych Dinozaurów w Zatorlandzie. Czeka tutaj na Ciebie świat, w którym zaskoczenie łączy się z podziwem i masą inspirującej wiedzy. Przyjedź i pozwól go doświadczyć sobie i swoim najbliższym!
